Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu (TİSK), Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) ile 15 Ocak 2010 tarihinde bir İşbirliği Protokolü imzalayarak TİSK’e üye sendikalara bağlı işletmeler için ve ağır ve tehlikeli sayılan işlerde çalışan belgesiz işçilere düzenlenecek mesleki eğitimle ilgili esasları belirledi. İmza törenine TİSK, MESS ve MEV Başkanı Sayın Tuğrul Kutadgobilik ve Milli Eğitim Bakanı Sayın Nimet Çubukçu katıldılar. 

Bilindiği üzere, 4857 sayılı İş Kanununun 85. maddesinde 15.5.2008 tarih ve 5763 sayılı Kanunla yapılan değişiklikle işle ilgili mesleki eğitim almamış işçilerin ağır ve tehlikeli işlerde çalıştırılamayacağı hükmü getirildi ve bu düzenleme 1.1.2009 tarihinden itibaren yürürlüğe girdi. 31 Mayıs 2009 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan “Ağır ve Tehlikeli İşlerde Çalıştırılacak İşçilerin Mesleki Eğitimlerine Dair Tebliğ” ile de bu hükmün uygulama yöntemleri belirlendi. Tebliğ ile “Ağır ve tehlikeli işlerde çalıştırılacak işçilerin, işe alınmadan önce, mesleki eğitime tabi tutulmaları zorunludur.” hükmü getirilmiştir. 

Bu hükme göre de 31 Mayıs 2009 tarihinden itibaren işe alınan işçiler, işe alınmadan önce mesleki eğitime tabi tutulmak zorundadır. Mesleki eğitimin nasıl belgelendirilmesi gerektiği ise Tebliğ’de belirtilmiştir. Buna göre 3308 sayılı Kanuna göre verilen diploma bitirme belgesi, yetki belgesi, sertifika, bağımsız işyeri açma belgesi, kalfalık, ustalık ve usta öğreticilik belgeleri, İŞKUR tarafından düzenlenen meslek eğitimleri sonunda verilen belgeler, 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanununa göre düzenlenen belgeler, kamu kurum ve kuruluşları, meslek kuruluşları, eğitim amaçlı faaliyet gösteren vakıf ve dernekler ile işçi ve işveren kuruluşları veya işveren tarafından Milli Eğitim Bakanlığının onayı ile düzenlenen eğitim faaliyetleri sonucunda verilen belgeler, geçerli belge niteliğindedir. 

İşverenler, ağır ve tehlikeli işlerde çalışan işçilerin yukarıda sayılan diploma, sertifika veya mesleki eğitim belgelerinden herhangi birinin örneğini, işçinin özlük dosyasında saklamak ve istendiğinde yetkili memurlara göstermek zorundadır. Bu belgenin bulunup bulunmadığı hususu, İş Müfettişleri tarafından denetlenecek; belgesi bulunmaya her işçi için işyerine 500 TL idari para cezası kesilecektir.

2008 yılında Gölcük tersanelerinde yaşanan ölümlü iş kazalarına “tepkisel bir önlem” olarak iş sağlığı ve güvenliği kapsamında getirilen bu düzenleme; binlerce işletme ve bu işletmelerde çalışan on binlerce işçiyi sıkıntıya sokmuştur.  Kanun ile yıllardır ağır ve tehlikeli işlerde çalışan ve işi ile ilgili gerekli mesleki bilgi, beceri ve yetkinliğe sahip on binlerce işçi bir anda mesleksiz kabul edilerek bu kişilerin istihdamı yasaya aykırılık oluşturmuştur. 

Kanunun yürürlüğe giriş tarihi üzerinden 1 yıl, Tebliğin yürürlüğe girmesinin üzerinden 7 ay geçmesine rağmen işletmeler, işçiler ve eğitim kurumları; bu sorunu nasıl çözecekleri konusunda yeterli bilgiye sahip değildi.   

TİSK’in MEB ile yaptığı “Mesleki Eğitim İşbirliği Protokolü”, işletmelerin ve işçilerin kâbusu haline dönüşen bu sorunu çözmeye yönelik önemli bir adımdır ve teşekkürü hak etmektedir. Protokol ile MEB’e bağlı eğitim kurumları ile TİSK’e bağlı sendikaların vakıf ve eğitim kurumları ve işletmelerin eğitim imkânları kullanılarak mesleki eğitim ve belgelendirme yükümlülüğünün yerine getirilmesinin yolu açılmıştır. Ayrıca Protokol; farklı eğitim, bilgi, beceri ve eğitim seviyesine sahip işçilere farklı içerik ve sürede eğitim verilmesi esnekliğini sağlamıştır. 

MEV, MEB’e bağlı okul ve kurumlarla işbirliği dâhilinde işletmelerimizde ağır ve tehlikeli sayılan işlerde çalışan ancak gerekli belgeye sahip olmayan çalışanlarımıza yönelik eğitim programlarını düzenleyerek, bu önemli sorunun çözüm ortağı olacaktır.